چهارشنبه، 23 آبان 1397
Menu

افزودن محتوا...

 

محوطه میراث جهانی بیابان لوت

 



بيابان لوت، پدیده شگفت انگيز طبيعی جهانی ایران
بیابان لوت به عنوان اولین میراث طبیعی ایران در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو در سال 1395در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است. اصطلاحات جغرافیایی متنوعی از جمله بیابان و کویر به این پدیده پهناور طبیعی نسبت داده شده است . بیابان واژه ای بوم شناسی و اقلیمی است که پوشش گیاهی و حیات و میزان بارندگی در آن کم است وکویر به پست ترین نقاط داخلی مناطق بیابانی گفته میشود یعنی جایی که میزان نمک در آن بسیار زیاد است. بنابراین بیابان واژه جامع تری برای این پدیده به شمار می آید.
موقعيت و ویژگیهای جغرافيایی
این بیابان در جنوب شرقی ایران، در شرق کوههای مرکزی و رشته کوههای زاگرس، در میان سه استان خراسان جنوبی، سیستان وبلوچستان وکرمان گسترده شده است. مساحت عرصه بیابان لوت 15/22780 کیلومترمربع و حریم حفاظتی آن 34/17941کیلومترمربع است که شامل ریگ یلان(تپ های ماسه ای) کلوت، نبکا، بستر رو دخانه شور،گندم بریان، هامادای مرکزی(دشت ریگی) و ... است که در این میان کلوت ها در غرب و ریگ یلان درشرق با چشم اندازی زیبا و شگفت انگیزخودنمایی می کنند.

چشم انداز تاریخی- باستانی لوت
در پای کوه های مشرف به بیابان بزرگ لوت آثاری از سکونت انسان از هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح مشاهده شده است. بزرگ ترین ناحیه جمعیتی و استقرار تاریخی در دشت لوت با عنوان “شهداد ” معروف است. که در 87کیلومتری شمال شرقی شهر کرمان شهرت جهانی دارد. در طول ده قرن گذشته هنگامی که شهر به اسم “خبیص ” شناخته شده بود.این نقطه از بیابان یک محل مهم تجاری بود که درمسیر جاده ابریشم جایگاه مهمی داشت و باعث اتصال بنادرخلیج فارس با مناطق آسیای میانه همچنین مناطق دور افتاده در شرق و غرب می شد. درکناراهمیت موقعیت جغرافیایی آن، این منطقه همانند گذشته ازنظر تولید محصولاتی چون خرما، درخت گز، انواع مرکبات، غلات ، حنا، معروف است در حال حاضر شهداد نقش مهمی در پیوند دادن شمال و جنوب فلات ایران دارد. برخی محققان بقایای جاده قدیمی را که از سمت جنوب به بم واز شمال به بیرجند می رسدرا شناسایی کرده اند. این جاده درحاشیه غربی لوت، بین مکان شهداد پیش از میلاد و سکونتگاه امروزی بر اهمیت جغرافیایی بیابان لوت افزوده است. این چشم انداز فرهنگی و تاریخی در کنار چشم انداز طبیعی، زیبایی بی نظیر و منحصر به فردی به آن بخشیده است.
لوت بيابان جهانی ایران
بیابان لوت و یژگیهای برجسته ی بسیاری دارد که در دنیا منحصر به فرد است. قرارگیری این منطقه در موقعیت فوق العاده خشک، وزش بادهای قوی، در دسترس بودن ته نشست رسوبات دریاچه ای برای توسعه ی کلوت هاوجود رسوبات ریزدانه شرایط مناسبی را برای ایجادوتکامل عوارض زمین شناسی ویژه در بیابان لوت فراهم نموده است. پدیده های ژئومورفولوژیکی(اشکال مختلف طبیعی در سطح زمین) منحصر به فردی که در بیابان لوت طی هزاران سال شکل گرفته باعث شده به عنوان یک منطقه منحصر به فرد، دانشمندان و گردشگران زیادی را به خودجلب نماید. تا به حال مجموعه ای کامل با و یژگی های این بیابان در هیچ مکان دیگری از جهان ثبت نشده است. منطقه توسعه کلوت ها منطقه ای عاری از هرگونه پوشش گیاهی است. گزارشات حاکی از حداقل حضور زندگی حیوانات در این منطق اند. در ریگ یلان تقریبا اکثر اشکال تراکمی ماسه مانند برخان، اشکال موجی شکل(ریپل مارک)، تپ های ماسه ای قیفی شکل ستاره ای شکل و ... دیده می شود. ازاین جهت است که میتوان گفت بیابان لوت دارای ویژگیهایی است که آن را در دنیا بسیار خاص منحصر به فرد کرده است.
معيارهای جهانی بيابان لوت
این بیابان دارای نمونه ای ازدرجات عالی پدیده های طبیعی است که دارای اهمیت زیبایی شناختی و طبیعی استثنایی اند.
- بلند ترین تپه های ماسه ای با بیش از 475متر ارتفاع در ریگ پلان
-بلند ترین کلوت ها با بیش از 155متر ارتفاع و طویل ترین آن با 40کیلومتر طول
- نبکاها در حاشیه غربی لوت در امتداد کلوت ها مشاهده می شود که با ارتفاع حدود 12 متر جز بلند ترین ها در جهان محسوب می شود.
- قطب حرارتی زمین با بیش از 70درجه سانتی گراد در جنوب غربی ریگ یلان واقع شده است.
بیابان لوت مثالی برجسته از مراحل اصلی زمین در گذر زمان، توسعه ناهمواری های سطح زمین ویژگیهای مهم زمین شناختی جغرافیای طبیعی است.
مدیریت بيابان لوت
به دلیل ویژگی های خاص جغرافیایی تاریخی، بسیار ضروری است که توجه بیشتری به اقدامات مدیریتی، حفاظتی نظارتی لوت گردد که دراین میان ثبت بیابان لوت به عنوان میراث جهانی برای پایداری حفاظت منطقه قدم مؤثری بوده است.






پایگاه جهانی بیابان لوت استان سیستان وبلوچستان

یکی از پایگاه های میراث جهانی بیابان لوت در شهر نصرت آباد قرار دارد که فاصله آن تا ریگ یلان حدود38 کیلومتراست. نصرت آباد در استان سیستان و بلوچستان و جنوب شرقی بیابان لوت واقع است. این شهر از جهات مختلف منطقه ای، ملی، بین المللی، جغرافیایی، زیستی، گردشگری و... بسیار حائز اهمیت است. از آثار تاریخی نصرت آباد می توان به کاروان سرای نصرت آباد حدود 4 کیلومتری شمال غرب شهر نصرت آباد، اشاره کرد. از ویژگی های منحصر به فرد بیابان لوت در استان سیستان وبلوچستان وجود مرتفع ترین تپه های ماسه ای دنیا در ریگ یلان که ارتفاع برخی از آن ها به 480متر هم می رسد.درریگ یلان انواع تپه های ماسه ای مانند اشکال موجی شکل (ریپل مارک)، تپه های هلالی شکل (برخان)، سیف، تپه های ستاره ای شکل و سایر اشکال وجود دارد که تنوع و ویژگی منحصر به فردی به این منطقه بخشیده است.
از دیگر جاذبه های شگفت انگیز بیابان لوت در این منطقه می توان به نبکاها یا گلدان های صحرا، پیکان های ماسه ای، پلیگون های نمکی، رودخانه شوره گز و ... اشاره کرد. ریگ یلان به عنوان یک منطقه منحصر به فرد دانشمندان و گردشگران زیادی را به خود جلب نموده است.
وجود پوشش گیاهی و جانوری از جمله شاخصه های بیابان لوت در استان سیستان و بلوچستان می باشد. منطقه شکار ممنوع بلبل اب- اومار دشت حصاروئیه یکی از زیستگاه های موجودپرندگان بومی مانند کبک و حیواناتی مانند قوچ و میش و آهوی وحشی، روباه، خرگوش می باشد. در شرق ریگ یلان پوشش گیاهی بسیار ضعیف و پراکنده ای قابل مشاهده است. از درختان این منطقه می توان گز و تاغ گز را نام برد.